Nieuws

Boekennieuws

De taxonomie van Bloom in de klas en Wijze lessen

De taxonomie van Bloom in de klas. Een inspiratieboek voor de leraar.

  • Eef Rombaut, Ingrid Molein en Tine Van Severen.
  • Eerste druk: december 2019; tweede druk: maart 2019.
  • € 22,50 incl. BTW, 271 pagina’s, uitgever Pelckmans Pro, ISBN 978 94 6337 167 4, bijzondere afmeting: 240 x 222 mm.

 

Korte inhoud, overgenomen van de uitgever
Met de modernisering van het secundair onderwijs in Vlaanderen werden nieuwe eindtermen vastgelegd. Om de communicatie tussen overheid, onderwijsnetten, leerkrachten en leerlingen optimaal af te stemmen, worden de eindtermen en leerplannen uitgeschreven op basis van de herziene taxonomie van Bloom, door Krathwohl & Anderson.

 

De taxonomie van Bloom in de klas analyseert in drie delen hoe je als leerkracht lessen kan ontwerpen zodat je leerlingen de eindtermen kunnen bereiken.

 

Deel 1 Eindtermen bereiken, wat betekent dit?
Op basis van de herziene taxonomie zijn de eindtermen en leerplandoelen operationeel en evalueerbaar geformuleerd. Het is dus belangrijk de verschillende onderdelen van de taxonomie te leren kennen en de samenhang ertussen te begrijpen.

 

Deel 2 Eindtermen bereiken, hoe doe je dat?
In het tweede deel worden praktische voorbeelden en didactische tips aangereikt om op een kwaliteitsvolle en doordachte manier lessen te kunnen ontwerpen.

 

Deel 3 Eindtermen bereiken, waarom zou je?
In het derde deel wordt dieper ingegaan op de uitdagingen voor het onderwijs. Wat is de inhoud van de onderwijshervorming? Hoe en waarom kwam ze tot stand?

 

Korte eigen bevinding
Een ‘must-have’ voor iedereen die de taxonomie van Bloom gebruikt. Het boek bevat theoretische achtergronden, veel duidelijke ruim opgezette schema’s, veel voorbeelden van te gebruiken werkwoorden en toelichtingen. Het is een theorie-, inspiratie- en doe-boek. Bijlage 2 bevat uit te knippen inspiratiekaartjes met werkvormen gerelateerd aan de zes gedragsniveaus van het cognitieve domein. Het is jammer dat de auteurs (nog?) niet een dergelijke werk voor het affectieve en het psychomotorische domein hebben geschreven.

 

De Taxonomie van Bloom: inhoudelijk goed, maar vaak fout gebruikt

 

In vervolg op het boek ‘De taxonomie van Bloom in de klas. Een inspiratieboek voor de leraar’ is het interessant om hieronder het blog van Michiel Lucassen van 12 oktober 2018 over Bloom te lezen: https://www.vernieuwenderwijs.nl/de-taxonomie-van-bloom-vaak-verkeerd-gebruikt-maar-zo-werkt-het-wel/

 

Als docent ben je altijd opzoek naar nieuwe manieren om leerlingen te helpen om beter te leren. Daarbij horen ook onderzoeken en instrumenten, en een instrument waar vaak naar verwezen wordt is de Taxonomie van Bloom. Er is alleen een groot probleem: de welbekende piramide klopt niet! Hoe zit het nu precies met deze Bloom en wat klopt er wel van? In dit artikel zoeken we het uit.

 

De Taxonomie
Het is een instrument wat bij veel docenten bekend is: de taxonomie van Bloom. Het lijkt een handig overzicht waarin het verschil wordt gemaakt tussen ‘hogere orde denken’ en ‘lagere orde denken’. Simpel gezegd: reproduceren en toepassen is makkelijk, pas vanaf analyse en synthese wordt het interessant. Het hoogste niveau is ‘creëren’. Klinkt allemaal logisch toch? Daarom zijn er ontzettend veel lessenseries, opdrachten, en soms bijna complete onderwijshervormingen bedacht op basis van Bloom’s taxonomie. Er is alleen een ding: het klopt niet…

 

Een afbeelding of 1000 woorden?
Het is een bekend gezegde: een afbeelding zegt meer dan 1000 woorden. En in dit geval is dat ook eigenlijk precies wat er fout is gegaan. Benjamin Bloom was voorzitter van een comité dat tussen 1949 en 1953 onderzoek deed naar ‘leren’, en daarbij kwam tot een aantal verschillende onderdelen binnen het cognitieve domein. Het comité kwam daarbij op 6 verschillende onderdelen:

 

Onthouden: het herkennen en onthouden van feiten, termen, basale concepten of antwoorden op vragen zonder het precies te begrijpen.

 

Begrip: het laten zien van begrip van feiten en ideeën, door te organiseren, te vergelijken of uitleg te geven.

 

Toepassing: het gebruiken van kennis om dit toe te passen in nieuwe situaties.

 

Analyse: het verder kunnen kijken dan wat je weet, feiten en de onderlinge relatie analyseren en hier bewijzen bij zoeken.

 

Synthese: vanuit de kennis die je hebt kun je nieuwe systemen en patronen bedenken. In de nieuwste versie is dit veranderd in ‘creëren’.

 

Evaluatie: op basis van kennis een mening vormen, waarbij je verschillende meningen en argumenten tegen elkaar kunt afwegen.

 

Al snel werd hier door anderen een visuele versie van gemaakt, en dat is de taxonomie van Bloom zoals we die kennen: de piramide.

 

En toen ging het fout: van een concept met verschillende onderdelen werd het ineens een rangschikking, waarbij er een splitsing kwam in ‘hogere orde’ en ‘lagere orde’. De ideeën van het team van Bloom verdwenen, en werden vervangen door 6 begrippen en een duidelijke afbeelding.

 

Wat is het dan eigenlijk?
De taxonomie van Bloom is dus anders dan de meesten denken. De belangrijkste misvatting is eigenlijk de afbeelding. Door de piramide lijkt het een bouwwerk te zijn, waarbij de hoogste stap het belangrijkste doel is. In de praktijk betekent dit al snel dat er dan twee dingen gebeuren: docenten die hameren op de belangrijke rol van kennis en dat dit de basis is: zonder kennis kun je niks. En aan de andere kant: docenten die afgeven op kennis omdat dit ‘slechts’ de basis is: je moet zo snel mogelijk ‘naar boven’ in de piramide.

 

Bloom bedoelde dit natuurlijk niet. De enige richtinggevende uitspraak in dit kader is dat kennis wel de basis vormt van de andere onderdelen. Beter gezegd: zonder deze kennis en het begrip ervan is het best ingewikkeld om iets anders te doen. Maar zit er dan een oplopende moeilijkheidsgraad in? Moet je altijd starten bij kennis? Nee dus.

 

Zoals de schrijvers van de Taxonomie zelf stellen: het is vooral een beschrijving van verschillende soorten ‘leer-gedrag’. Hierbij vonden ze zelf te weinig bewijzen te hebben en gaven ze zelf aan dat het misschien niet eens mogelijk is om een sluitende theorie te hebben op dit gebied.

 

Verkeerd begrepen
Uiteindelijk kun je dus stellen dat de Taxonomie van Bloom vaak verkeerd begrepen wordt. Als je dan goed kijkt naar de verschillende manieren waarop de taxonomie gebruikt wordt zie je dat het vooral op de volgende punten neer komt:

 

Hiërarchie: Er zit geen hiërarchie in de taxonomie. Het gaat om een verzameling aan termen die gedrag beschrijven wat je kunt zien bij een leerling. Je kunt wel stellen dat in de meeste gevallen kennis nodig is, maar het hoeft niet te beginnen bij kennis.

 

Hogere orde/lagere orde: Er is geen ‘hogere orde’ of ‘lagere orde’ in de piramide. Dit is later pas bedacht en heeft eigenlijk niets met de taxonomie van Bloom te maken.

 

Toepassen en creatie: Het is niet noodzakelijk om iets te schilderen om te laten zien dat je het snapt. Dat betekent niet dat dit geen mogelijkheid is, maar de begrippen ‘toepassen’ en ‘creatie’ slaan op alle vormen, ook gewoon op het schrijven van een essay bijvoorbeeld.

 

De taxonomie is compleet: De makers geven zelf aan dat het een aanzet is tot het beschrijven van verschillende onderdelen. Ze zien het als een richtlijn, maar zeker niet als ‘de waarheid’.

 

Een betere Bloom
Met deze punten kun je dus anders naar het werk van de schrijvers van de Taxonomie van Bloom kijken. Als je het dan op een andere manier visualiseert is het ineens veel logischer, en daardoor ook veel bruikbaarder. In deze ‘nieuwe Bloom’ staan de verschillende onderdelen naast elkaar, waarbij er geen rangorde is. Daarnaast staan er een aantal begrippen bij die passen bij elk onderdeel, zodat het nog handiger is om te gebruiken.

 

 

Opmerking van de redactie
In het boek ‘De taxonomie van Bloom in de klas’ zeggen de auteurs over de hiërarchische ordening dat Bloom en collega’s zochten naar een ordeningsmethode voor een classificatie van (cognitief) gedrag van leerlingen. Over de relatie zeggen ze dat gedrag op een continuüm onderscheiden van eenvoudig naar complex en van concreet naar abstract. Zij komen ook niet met de bekende piramide en plaatsen de ‘denkordes’ ook van links naar rechts.

 

 

Wijze lessen. Twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek.

  • Tim Surma, Dominique Sluijsmans, Kristel Vanhoyweghen, Gino Camp, Daniel Muijs en Paul A. Kirschner.
  • Eerste druk: september 2019.
  • € 24,95 incl. BTW, maar ook gratis te downloaden, 208 pagina’s, ten brink uitgevers, ISBN 978 907 786 6528.

 

Gratis te downloaden via: https://www.ou.nl/web/wijze-lessen

 

Korte inhoud, overgenomen van de uitgever
Welke bouwstenen voor effectieve lessen kunnen docenten in het VO gebruiken en hoe pas je ze toe in de dagelijkse lespraktijk?

 

In dit Nederlandstalig boek wordt voor docenten in het voortgezet onderwijs, het ABC van effectieve instructie helder en praktijkgericht beschreven. Wil jij als docent naast lesgeven, leerlingen actief laten participeren en heb je zelfstandig werken hoog in het vaandel staan? In het boek WIJZE LESSEN kun je het volgende verwachten:

  • Gebaseerd op het werk van o.a. Barak Rosenshine (2010) en Pashler en collega's (2007).
  • Wetenschappelijk onderbouwd.
  • Veel praktijkvoorbeelden en concrete lessuggesties.
  • Bouwstenen onder de noemer van directe instructie, responsive teaching en expliciete instructie.
  • Een auteursteam van formaat: Tim Surma, Kristel Vanhoyweghen, Dominique Sluijsmans, Gino Camp, Daniel Muijs en Paul Kirschner.

 

Korte eigen bevinding
De redactie heeft nog geen tijd gevonden het boek te raadplegen.