Nieuws

We mogen weer!

Iedereen weet wat we hiermee bedoelen of het nu naar school is, een terrasje of naar de bibliotheek of de schouwburg of …, we mogen weer.

 

Voor het eerst sinds een jaar heeft uw schrijver dezes op maandagmorgen 31 mei 2021 een toetstechnische training mogen verzorgen voor een aantal docenten van een hogeschool. Geen Teams of Zooms, maar veel interactie, vragen die weer andere vragen ontlokten, levendige discussies, vragende blikken, even snel wat op het whiteboard toelichten, rondlopen bij de uitwerking van een opdracht, grapjes maken, enthousiasme voor kwalitatieve toetsing delen en ga zo maar door. Het voorjaar spatte eraf, zoals koeien die weer voor het eerst in de wei mogen. En dat aansluitend na het eerste echte mooie weekend (met een terrasje); het was gewoon genieten!

 

Examenkandidaten in het voortgezet onderwijs (vo) mochten in 2021 ook weer deelnemen aan de centrale examens. Of zij ook zo hebben genoten is twijfelachtig. Op 13 mei 2021 publiceerde RTLNieuws een artikel met als titel ‘Zij wilden de eindexamens afschaffen of aanpassen, maar moeten alsnog hard blokken’. Begin 2021 schijnen verschillende petities en brandbrieven van vo-leerlingen rondgegaan te zijn met één specifiek verzoek aan de minister: schaf de eindexamens dit jaar weer af. Leerlingen voelden zich niet goed voorbereid, onder meer door een gebrek aan lessen, een andere didactiek en een geheel andere dynamiek. Hier lijkt geen speld tussen te krijgen; online onderwijs is niet te vergelijken met fysiek onderwijs (zie de inleiding hiervoor).

 

Het onderwijs moest zich aanpassen en migreren van fysiek naar online; een mega-inspanning voor docenten en leiding. En niet alleen voor het onderwijs zelf, maar ook voor de toetsing in brede zin. Open-boek-tentamens en proctoring werden hot en op examencommissies werd een groot beroep gedaan; wat kan en mag wel, wat mag niet. Rekkelijkheid was soms nodig. We snapten dat, we accepteerden dat, we moesten wel. In 2020 gingen de centrale examens niet door. De schoolexamens waren de norm geworden. Het gemiddelde totale vo-slagingspercentage lag op 98,7 procent terwijl dat in 2019 op 92,0 procent lag (Cuijpers, 2021; zie Centraal eindexamen geen graadmeter voor succesvolle toekomst). Wat zou dit gaan betekenen voor het vervolgonderwijs?

 

Petities en brandbrieven hebben dit jaar niet geholpen, maar de overheid kwam de vo-leerlingen wel tegemoet. De examens mogen worden verspreid over twee tijdvakken. De leerlingen bepalen zelf in welk tijdvak ze examen doen. Door een examen naar het tweede tijdvak te verplaatsen ontstaat meer voorbereidingstijd. De leerlingen mogen één vak niet mee laten tellen voor de eindscore (maar niet Nederlands, wiskunde of Engels) en ze krijgen een extra herkansing, twee in totaal dus.

 

Corona overviel scholen en de examenorganisatie in het voorjaar van 2020. Vervolgens hebben scholen met hun docenten en leiding er alles aan gedaan om te doen wat mogelijk was richting onderwijs en toetsing. Er wordt soms aangehaald dat leerlingen onvolwaardig onderwijs zouden hebben gevolgd, maar er wordt wel wordt verwacht dat ze een volwaardig eindexamen doen. Daar heersen wel wat zorgen (Nienke Luijckx, voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren in het RTLNieuws artikel). Deze zorgen zijn herkenbaar maar de vraag is of ze terecht zijn.

 

Hoogleraar Onderwijskunde Martijn Meeter van de VU zegt hierover in het RTLNieuws artikel:

 

”Scholieren denken wellicht dat ze de afgelopen maanden grote achterstanden opliepen en dat ze minder leerden, maar dat kunnen ze niet zelf beoordelen. Ze zitten voor het eerst in het eindexamenjaar. Weten niet hoe het andere jaren is geweest. Het zou kunnen dat het veel minder erg is dan ze zelf denken."

 

Hij verwacht dat leerlingen gewoon goed slagen en dat ze het prima doen in het vervolgonderwijs. “Dat weten we van vorig jaar, toen leerlingen geen eindexamen hoefden te doen. Eerstejaarsleerlingen in het hbo en wo hebben het beter gedaan tijdens de lockdown. Waar dat aan ligt, is nog niet duidelijk.”

 

Ook voor de eindexamens hoeven ze zich volgens hem niet druk te maken. Examenleerlingen van 16, 17, 18 jaar zijn volgens Meeter prima in staat om zelfstandig thuis de lesstof te leren. Hij wijst er ook op dat minister Slob 37 miljoen euro heeft uitgetrokken om leerlingen bij te spijkeren, bijvoorbeeld met  examentrainingen. "Leerlingen zijn prima voorbereid. Ze twijfelen heel erg aan zichzelf, maar ik denk dat het los zal lopen."

 

Daarnaast staat - net als in voorgaande jaren - niet vast hoeveel vragen leerlingen goed moeten hebben voor een voldoende. Dat is onder meer afhankelijk van hoe andere kandidaten het doen. Als iedereen slecht presteert, heeft dat dus minder effect op cijfers.’

 

Onzekerheid voor het onbekende dus, heel herkenbaar.

 

Maar van leerlingen mag ook wat worden verwacht. Iets van eigen verantwoording, ook meebewegen met wat ons allemaal overkomt. Een aardig lesje 21e-eeuwse vaardigheden. Deze betreffen (SLO, 2021): communiceren, creatief denken en handelen, kritisch denken, probleemoplossend denken, samenwerken, sociale en culturele vaardigheden en zelfregulering.

 

Zeg nu zelf; corona heeft de leerlingen ook veel van de 21e eeuwse vaardigheden gebracht. Klagen mag, maar wellicht hebben de leerlingen wel meer geleerd dan ze zelf denken. We mogen weer!